Elżbieta Pożarycka-Kuśpiś Notariusz w Gryfinie

W takiej sytuacji warto ustanowić pełnomocnika w formie aktu notarialnego lub sporządzić pisemne pełnomocnictwo z poświadczeniem podpisu przez notariusza (art. 98 i następne Kodeksu cywilnego w zw. z art. 79 ustawy Prawo o notariacie). Forma i treść pełnomocnictwa ustalana jest na spotkaniu z notariuszem.

Gdy wolą testatora jest, aby dziedziczyła po nim konkretna osoba, to najbezpieczniej sporządzić testament w formie aktu notarialnego  (art. 941 w zw. z art. 950 Kodeksu cywilnego). Istnieje możliwość powołania do spadku konkretnej osoby w zakresie konkretnej nieruchomości w treści testamentu sporządzonego w formie aktu notarialnego (art. 981¹ Kodeksu cywilnego).

Zgodnie z art. 991 Kodeksu cywilnego zstępnym (dzieciom, wnukom), małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się:

• jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym,
• w innych przypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).

Jeśli syn od razu ma stać się właścicielem nieruchomości, to można zawrzeć następujące umowy:

• umowę darowizny (art. 888 i następne Kodeksu cywilnego), która jest nieodpłatna, a także opodatkowana podatkiem od spadków i darowizn, przy czym w przypadku, gdy czynność dokonywana jest pomiędzy najbliższymi osobami np. pomiędzy rodzicami a dziećmi, to nastąpi zwolnienie od podatku (art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn),
• umowę dożywocia (art. 908 i następne Kodeksu cywilnego), która jest odpłatna, a to oznacza, że nieruchomość jest przekazana w zamian za dożywotnią opiekę i utrzymanie; umowa ta jest opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych w wysokości 2% od wartości przedmiotu umowy (art. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych).

W takiej sytuacji spadkobiercy powinni dokonać poświadczenia dziedziczenia po mamie. Notariusz, po przedłożeniu przez zainteresowanych odpowiednich dokumentów, sporządza akt poświadczenia dziedziczenia (art. 79 w zw. z art. 95a ustawy Prawo o notariacie), który należy przedstawić w banku.

Zgodnie z art. 1015 Kodeksu cywilnego w ciągu 6 miesięcy od dnia dowiedzenia się o tytule swego powołania do spadku po zmarłym można odrzucić spadek po zmarłym u notariusza. Wymagany jest odpis aktu zgonu zmarłego.

Małoletnie dziecko również może odziedziczyć długi, przy czym małoletni dziedziczy spadek z dobrodziejstwem inwentarza (tylko do wysokości masy spadkowej). Jednakże w celu uniknięcia dziedziczenia długów przez małoletnie dziecko, po spełnieniu określonych warunków, rodzice mogą odrzucić spadek w imieniu swojego małoletniego dziecka (art. 101 § 4 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Szczegółowe informacje w tym zakresie przekazuje notariusz.

W pierwszej kolejności należy sporządzić akt poświadczenia dziedziczenia po mamie. Następnie po uzyskaniu określonych dokumentów spadkobiercy dokonują działu spadku, na podstawie którego przykładowo jeden z dwóch spadkobierców nabędzie określone składniki majątkowe po osobie zmarłej (art. 1037 i następne Kodeksu cywilnego).

Sprzedający zobowiązany jest dostarczyć do aktu notarialnego umowy sprzedaży zaświadczenie ze swojego banku (promesę), w którym zostaną określone: aktualna kwota zadłużenia oraz sposób jego spłaty. Z ceny sprzedaży w pierwszej kolejności spłacane jest zadłużenie wynikające z kredytu sprzedającego, a pozostała część ceny przekazywana jest na rzecz sprzedającego. Następnie sprzedający jest zobowiązany w określonym terminie dostarczyć kupującemu zaświadczenie z banku zezwalające na wykreślenie hipoteki z księgi wieczystej.

Nabywanie nieruchomości rolnych reguluje w szczególności ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego. Możność nabycia nieruchomości rolnej zależy od wielu czynników, przykładowo powierzchni nieruchomości, oznaczenia nieruchomości, posiadania przez nabywcę statusu rolnika indywidualnego, uzyskania zgody na nabycie, pokrewieństwa stron czynności. W określonych w ustawie przypadkach nabycie może nastąpić po rezygnacji przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa z prawa pierwokupu. Każde nabycie nieruchomości rolnej rozpatrywane jest indywidualnie.

W takiej sytuacji można przeprowadzić u notariusza podział majątku wspólnego, który regulują przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Byli małżonkowie decydują, w jaki sposób rozdzielają majątek wspólny pomiędzy sobą oraz czy następuje to ze spłatą określonej kwoty pieniężnej. Umowa o podział majątku wspólnego może zawierać również inne postanowienia np. związane z przejęciem spłaty kredytu.